ՋՈՐՋ ԱՎԱԳՅԱՆ: Ջազի կենդանի լեգենդ, ծագումով` հայ, կեցությամբ՝ ամերիկացի, ամերիկյան ջազի հիմնադիր

ՋՈՐՋ ԱՎԱԳՅԱՆ: Ջազի կենդանի լեգենդ, ծագումով` հայ, կեցությամբ՝ ամերիկացի, ամերիկյան ջազի հիմնադիր

Այս հոդվածում մենք Ձեզ կծանոթացնենք մի մարդու հետ, ով կանգնած է այն երաժշտության ետևում, որը մենք չէինք ճանաչի, եթե չլինեին նրա՝ երաժշտական և կոմերցիոն դիպուկ կանխատեսումներն ու ջազին նվիրվածությունը: Այդ մարդը Ջորջ Ավագյանն է: Դժբախտաբար, մեզ մոտ նրա անունը հայտնի է միայն ջազի գիտակներին և մոլի երկրպագուներին: Այս  հոդվածով մենք ցանկանում ենք Ջորջ Ավագյան-լեգենդին ներկայացնել ավելի լայն հանրությանը: 

Այս տարի Ջազի հայկական ասոցիացիայի և Mezzo Production ընկերության կողմից կազմակերպվող «Yerevan  Jazz Fest» ամենամյա ջազ փառատոնը նվիրվում է ծագումով հայ, ամերիկաբնակ, ամերիկյան ջազ-ինդուստրիայի հիմնադիր, հայտնի «Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիր ՋՈՐՋ ԱՎԱԳՅԱՆԻՆ: 

Yerevan Jazz Fest‬ 2016-ը իրենից ներկայացնում է տարվա ամենաջազային իրադարձությունը Հայստանում և իր ծավալով ու հնչեղությամբ գերազանցում է նախորդին. Փառատոնը տեղի կունենա հոկտեմբերի 13-16-ը ընկած ժամանակահատվածում

 ХХ դարում ամերիկյան երաժշտությունն ապրում էր իր ‹‹ոսկե դարը››: Բազմաթիվ ջազային հսկաներ՝ Լուի  Արմսթրոնգը,Դյուկ Էլլինգտոնը,Մայլզ Դեվիսը,Դեյվ Բարբեկը և դասական երաժշտության նոր դարաշրջանի  շատ այլ ներկայացուցիչներ՝ Ջոն Քեյջը,Լուի Հարիսոնը, Ալան Հովհաննես Բեն Վեբերը, առանձնացան՝ ըստ  ժանրային կառուցվածքի և յուրաքանչուրը կատարելագործվեց իր ժանրում: Երկու երաժշտական  ուղղություններ հանդիպեցին և միավորվեցին պրոդյուսեր Ջորջ Ավագյանի և նրա կնոջ՝ դասական  ջութակահար Անահիտ Աճեմյանի ջազային ընտանիքում:

 Ավագյանը ծնվել է 1919թ. մարտի 15-ին Ռուսաստանի Արմավիր քաղաքում: Երբ  նա 4 տարեկան էր, ընտանիքը արտագաղթեց: Ավագյանը մեծանում էր  Մանհետենի արևելյան հատվածում: Իր վաղ սերը ջազի հանդեպ նա    բացատրում է նրանով, որ մանկուց ունկնդրել է  հայ ժողովրդական  երաժշտության բարդ ռիթմերը: Ավագյանի սերը ջազի նկատմամբ  էլ ավելի աճեց Յելում ուսանելու տարիներին: Նա հաճախ էր ներկա գտնվում  գրող  Մարշալ Ստերնի կազմակերպած երեկույթներին, որտեղ  ջազ էր հնչում:

 Ջորջ Ավագյանը հսկայական ավանդ ունի ջազի աշխարհում որպես պրոդյուսեր, կատարող և դերասան: Այս  ինքնուս նորարարը հեղաշրջում կատարեց  ջազի ձայնագրման ինդուստրիայում: Նա սկսեց վերաթողարկել ջազային դասական ստեղծագործությունները և նորովի բացահայտեց դասական ջազի վերաբերյալ դրույթները: Ջորջ Ավագյանի գործունեությունը երաժշտական ինդուստրիայում հնարավորություն տվեց  աշխարհին ներկայացնել մեծաթիվ  հանրահայտ ջազային կատարողների, ի դեմս Մայլզ Դեվիսի և Դեյվ Բրուբեկի:

Ավագյանը նաև հանդիսանում է Columbia Records-ի կնքահայրը: Նա է  ներկայացրել «LP» (երկարաժամկետ ձայնասկավառակներ) նոր ձևաչափը և  շարունակում է մնալ ջազային ժանրում առաջատարն ու շատ ջազմենների  ընկերը: Նա աշխարհին է ներկայացրել Էդիտ Պիաֆին՝ առաջարկելով թողարկել  նրա "LA VIE EN ROSE″ երգը որպես սինգլ, թողարկել է ալբոմներ, որոնք մեծ  ազդեցություն  են ունեցել Լուի Արմսթրոնգի և Դյուկ Էլլինգտոնի  մասնագիտական աճի վրա: 1960-61թթ.-երին նա "Warner Bros Records″ ընկերությունում թողարկեց "Bill Haley & His Comets″  ձայնասկավառակը և Բոբ Նյուհարտի առաջին ալբոմը, որն արժանացավ  "Best Album Grammy Award″ մրցանակին:

Ավագյանը ժպիտով է հիշում  իր կյանքի այն դրվագը, երբ  Լուի Արմսթրոնգը իրեն 10 դոլար վճարեց իր առաջին ալբոմի վրա կատարած գրառման համար: Նա հիշեց  ջազի կենդանի լեգենդի խոսքերը. ‹‹ Շփումն անչափ կարևոր է››: Այս իմաստուն խոսքերը նա երբեք չմոռացավ:

Օգտագործելով ջազը որպես դիվանագիտություն՝ Ավագյանն իր մասնակցությունն էր ունենում  բազմաթիվ  միջազգային շրջագայություններում: Այդ շարքին  է պատկանում  նրա կատարած այցը Ռուսաստան՝ Բենի Գուդմենի հետ: 
-Ես ցանկանում էի ջազն ընդլայնել աշխարհով մեկ, որքան  հնարավոր է հեռու, այդ թվում երկաթյա վարագույրից այն կողմ, -նշել է նա և ավելացրել, -շատ ջազային կատարողներ Սովետական Միությունում այդ ժամանակ գտնվում էին բանտերում, հ
ավանաբար այն պատճառով, որ այդքան  էլ լավ չէին նվագումԱյս դիտարկումը  այդ ժամանակ շատերի մոտ բարձրաձայն ծիծաղ առաջացրեց:  Նա հիշում է, որ 1962թ.-ին ՍՍՀՄ կատարած շրջագայության ընթացքում յուրաքանչյուր համերգի ժամանակ բոլոր տոմսերը վաճառված էին լինում: Դա  ամերիկյան ջազային խմբի առաջին շրջագայությունն էր և առաջին  ջազային ալբոմը, որը  ձայնագրվել էր այնտեղ:

Եվ վերջում, նշենք, որ Ջորջ Ավագյանը նաև Հայաստանում և աշխարհում հայտնի երգչուհի Տաթևիկ Հովհաննիսյանի “Listen to My Heart” ալբոմի պրոդյուսերն է: Դա, փաստորեն, հայկական առաջին վոկալ ալբոմն էր էթնո-ջազ ոճում:

1598

(*). նշվածները պարտադիր են լրացման

 

Տվյալներ չկան
^ Վեր