Թողնե՞լ, թե՞ չթողնել, եթե թողնել՝ որքա՞ն թողնել

Թողնե՞լ, թե՞ չթողնել, եթե թողնել՝ որքա՞ն թողնել

Եթե ռեստորանում հաշիվը խելոք-խելոք վճարել եք, թողել թեյավճար, ու դուրս գալուց Ձեզ կանգնեցնում է մատուցողն ու ասում, որ գումար եք մոռացել, ուրեմն դուք հաստատ Ճապոնիայում եք։ Այստեղ թեյավճար չեն թողնում, եթե իհարկե, չեն ցանկանում ռեստորանի տիրոջն ուղիղ տեքստով վիրավորել՝ ակնարկելով, որ վայրն աղքատիկ մենյու կամ անշուք տեսք ունի։

Հայաստանում այդպես չէ. եթե ընդհանուր հաշվին չգումարես առնվազն  10% թեյավճար, ապա ավելի լավ կլինի երկրորդ անգամ չայցելել նույն վայրը։ Մատուցողը, իհարկե, հիշաչար չէ, միգուցե նույնիսկ ժպտադեմ հարցնի՝ «ի՞նչ կպատվիրեք», այնուամենայնիվ, մեծ է ռիսկի գործոնը, որ նա Ձեզ մեկընդմիշտ ֆիքսել է որպես ժլատ հաճախորդի։



Ընդհանրապես, թեյավճարների հետ կապված գլխացավանքները շատ են։  Աշխարհի տարբեր կետերում այս նուրբ հարցին տարբեր կերպ են վերաբերվում։ Որոշ երկրներում սպասարկման դիմաց վարձավճարը ոչ միայն խրախուսվում է, այլև համարվում պարտադիր՝ ընդգրկվելով ընդհանուր հաշվի մեջ։ Որոշ երկրներում էլ թեյավճար կարելի է թողնել բանկային քարտով. հաշվի մեջ առանձին տողով նշվում է թեյավճար թողնելու պատրաստակամության և գումարի չափի մասին։



Ի դեպ, գումարի չափի մասին. ամենաբարձր թեյավճարներն այս աշխարհում թողնում են Ամերիկայում՝ հաշվի 15–25 %-ը պարտադիր։  Հակառակ դեպքում մատուցողը մինչև հոգու խորքը կվիրավորվի, կորոշի, որ բավականաչափ սիրալիր չէր ու միգուցե նաև մեկընդմիշտ լքի սպասարկման եկամտաբեր ոլորտը։ ԱՄՆ-ում նահանգից նահանգ տատանվում են առանց այն էլ խոշոր թեյավճարները։ Ամենից բարձրը Վիրջինիա նահանգում է, որտեղ գումարը կարող է հասնել ընդհանուր հաշվի մինչև 50 %-ը։ Ի ուրախություն կամ ի սփոփանք աշխարհի այլ վայրերի սպասարկման ոլորտի աշխատակիցների` արժե նշել, որ վերոնշյալ պայմաններում ապրող մատուցողները ֆիքսված աշխատավարձ ընդհանրապես չեն ստանում։



Սառը եվրոպացիներն ամերիկացիների պես առատաձեռն չեն, զուսպ ու համեստ 10 %-ը ամբողջովին բավարար են համարում իրենց շնորհակալությունը հայտնելու համար։ Բացառություն են կազմում պորտուգալացիներն ու իսպանացիները, թերևս, Եվրոպայի ամենատաքարյուն ազգերը։  Սակայն նույնիսկ նրանք 15 %–ի շեմը հազվադեպ են հատում։ Հատկապես դաժան են վարվում մատուցողի հետ Շվեդիայում։ Այստեղ հաշվի 5 %-ը կազմող թեյավաճարը համարվում է ճոխություն։ Ավելորդ գլխացավանքից մեկընդմիշտ ազատված սմարթ ֆրանսիացիները թեյավճարը ներառում են ընդհանուր հաշվի մեջ։ Այն կազմում է գումարի 10–15 %-ը։ Ի դեպ, այս երկրում թեյավճարի նման կարգավիճակը սահմանված է հարկային օրենսգրքով։ Ֆրանսիացիներին հաջողվել է նույնիսկ թեյավճարի ինստիտուտը հասցնել կատարելության։



Չնչին բացառություններով, կարելի է պնդել, որ երկրագնդի բոլոր կետերում էլ մատուցողների եկամտի հիմնական աղբյուրը թեյավճարն է։ Ու թեև ոչ մի հաստատությունում երբևէ ոչ ոք չի կարող պարտադրել թեյավճար թողնել, այնուամենայնիվ, ինչ-որ չգրված օրենքի համաձայն առնվազն անքաղաքավարի է դիտարկվում միայն չոր հաշիվը վճարող հաճախորդը։ Ասես խախտվում է տիեզերական արդարությունը։ Մյուս կողմից ակնհայտ է, որ այս իրավիճակում ամեն ինչ որոշում է հենց մատուցողը։ Քանի որ, ինչպես հին հայկական առածն է ասում, «քաղցր լեզուն օձը բնից կհանի»։ Բարեհամբյուր ու գրագետ սպասարկումը հաստատ կստիպի  դրամապանակը մի քիչ էլ թեթևացնել։


 

6646

(*). նշվածները պարտադիր են լրացման

 

Mariam Փետրվար 24, 2016
grete bolor tegherum el 10% partadire ka Hayastanum
^ Վեր